ايللر بوي اويدورما تاريخلری بيزه آنلاداراق بيزی اؤز كؤكوموزدن اوزاق ساخلاماغا چاليشيبلار. ايندی ايسه، اولوسال بيلينجين (ملی شعورون) خالقيميز آراسيندا گليشيب آرتماسی، بيزلری اؤز كئچميش، تاريخيميزه داها چوخ ماراقلانديراراق اونلاری آراشديريب گون ايشيغينا چيخارمالارينا يول گؤسترير. بير چوخوموز، چرشنبه سورينين فارسلارين ا‏‏ئله ده فارس سؤزو اولدوغونو هله ده اينانماداييق! ائله كی نوروزو بئله ساييريق! بونون يانليش اولدوغونو آنلاماق اوچون "چرشنبه سوری" سؤزونون قورولوشونا باخماق يئتر.

فارس ديلينی يابانجی سؤزلردن آراديب قورويان فارس ديل قوروملاری " اشنبه " سؤزونو فارس سؤزو سايميرلار. اونون يئرينه "شيد"سؤزونو ايشلتمه يه چاليشيرلار. اؤرنگ اوچون مهرشيد (يكشنبه)، بهرام شيد(سه شنبه)، تير شيد، ناهيد شيد. . . بيز توركلر هفته نين گونلرينی بئله آدلانديريريق: 1 - اشنبه 2- سوت گونو 3- دوزگونو 4- چرشنبه آخشامی(توزگونو) 5 - چرشنبه 6- جوما آخشامی 7- جوما. سؤزسوز بو آدلاردان جوما سؤزو عرب ديليندن آلينيب، دين سل(دينی) اينانجلارا گؤره ياييقينلاشيبدير. چرشنبه سؤزونده اولان "چر" سؤزونو فارس ديلينده اولان چهاردان گلمه سايساق، هفته نين 5-جی گونونه دوشدويو اوزدن اونو هاسادليقلا قبول ا ئله مك اولماز. نه ايسه، چرشنبه سؤزو هارادان گليبسه چوخ اؤنم(اهميت) داشيمير. چرشنبه سوری، چرشنبه شنليگی دئمكدير."سور"سؤزو توركجه سؤزدور. آنلامی قوناقليق وئرمك، شنليك ائله مك دير. ائله ده اونو سوورماق(كئچيرمك، گئری ده قويماق) فعليندن سايماق اولار، دئمك ايلين سون چرشنبه سينی گئريده قويماق، آتلاتماق آنلامينا گلير. اوسته ليك، "چرشنبه سوری" سؤزونون قورولوشو تورك ديل قورولوشونا باغلی اولدوغو چوخ آيديندير، چرشنبه سوریده گؤروندويو كيمی مضاف اليه (چرشنبه)، مضاف (سور)-دان اؤنجه گليب. فارسجادا بونون ترسی "سور چهارشنبه" دئييلمه سی دوزدور. باشقا اؤرنكلر: (توركجه؛ چرشنبه آخشامی، چرشنبه آجيلی، گولون بوداغی،...) (فارسجا؛ شب چهارشنبه، آجيل چهارشنبه، ريشه گل، ...).

آذربايجانين بير چوخ يئرلرينده دؤرد هفته بايراما قالاندان چرشنبه لری ساييب آدلانديرارلار: 1- يئل چرشنبه 2- ياغيش چرشنبه 3- اوت چرشنبه 4- اود چرشنبه. گؤروندويوكيمی بونلارين هاميسی دوغايا (طبيعته) باغلی اولان وارليقلارين سيمگه سی (نشانه سی) ديرلر. اوت چرشنبه يه بير چوخ يئرلرده كوله چرشنبه ائله ده توزچرشنبه دئييرلر. ايلين سون چرشنبه آخشامی اوبيريلره گؤره داها چوخ شنليكلی كئچيريلر. بوگون، گون باتاندان سونرا هر ائوده اؤنجه دن توپلانيلميش اودونلار (چوخونلوغو: گون ايله چايير) دام اوستونده قالالانيب يانديريلار. هامی آلاولارين اوستوندن ان آز اوچ يول آتلاييب بو سؤزلری دئييرلر: "آغيرليغيم بوغورلوغوم بورداجا بير قال"، يادا " آتيل ماتيل چرشنبه بختيم آچيل چرشنبه ". سون چرشنبه آخشامينين چوخلو دب -دوزنی وار، اؤرنگ اوچون: او ايل اؤلوسو اولان عايله اودون توپلاماز، آنجاق قونشولار، دوستلار اونلارا اودون گتيريب داملارينين اوستونده ياخارلار. بئله سينه اونلاری ياسدان چيخاريب، بيرليكده شنليك، اَگله نجه يه باشلارلار. اودون يانيب كول اولاندان سونرا اوكولدن ائوين گيريش قاپيسينين آستاناسيبنا تؤكرلر. بو پيس تين لرين(روحلارين) ائوه گيرمه سيني قوروماليدير. (يازدا، دوغانين قيش يوخوسوندان آييلماسي ايله تينلرين ده خورتلامالارينا اينانج وار). آلاولار سونندن سونرا، دؤنه قورشاق (شال) ساللاماقدادير. آداخلی قيزلار اوچون بو گئجه داها چوخ بوشقولو (هيجانلی) كئچر، اونلار گلجكده كی كيشيلرينين قورشاق ساللاماسينی گؤزليب تانيماغا چاليشالار، يئنی ايلده اونلارا وئرمك ايسته ديكلری آرماغانی(چوخونلوقلا اؤزلری توخودوقلاری گؤزه ل ناخيشلی جورابلاری) اونلار‏ين قورشاغينا باغلارلار. آنجاق شهرلشمه - مودئرنلشمه، سون چرشنبه نين بئله كئچيريلمه سينه داها اولاناق (امكان) ساقلامير، بونون اوچون آيری دبلر توپلومدا ياييلماغا باشلاتيبدير. اؤرنگ اوچون اود كوچه لرده يانديريلير، قورشاق ساللاما يئرينه ده پاپاق (بؤرك) آتماق دب اولوبدور. چرشنبه سوری گئجه سينده، هر ائوده -وارلى، يوخسول- ارشته پلو پيشيرمگی اونوتمازلار. چرشنبه سوری گله نگی(عنعنعه سی) چوخ گئنيش دير، بونلاردان قيسا اولاراق: آداخلی قيزلارين ائولرينه خونچا آپارماق، چرشنبه سحرچاغی گون چيخماميشدان گئديب سو اوستوندن آتيلماق، اوسودان ائوه گتيريب ايچيب ائله ده مال -حيوانين سويونا قاتماق، ائوين دؤرد بير بوجاغينا او سودان چيله مك (چرشنبه سويونون قودسال (مقدس)، اوغورلو اولدوغونا اينانيلار) هابئله باشقا مراسيملر. بايرام، چرشنبه سوری ايله باشلايير آنجاق ايلين دئييشمه سيندن سونرا بايرام گؤروشلرينه گئديلير.

چرشنبه آخشامی توركلرين آراسيندا گئنل ليكله (عموميتله) آذربايجانلی لارين آراسيندا اؤزلليكله چوخ اؤنملی، بؤيوك توتولور. اود اوستوندن آتيلماق آذربايجانين هر يانيندا يايقين دير. ايران آدلانديريلان يئرده، كئچن شاه رژيمی دؤنمينده راديو-تلويزيون آراجی (واسطه سی) ايله ايرانين هر يانيندا چرشنبه سورينی (اودون اوستوندن آتلاماغی) چوخ گوجلو يايماغا چاليشيب، اونون فارس دبی اولدوغونو گؤسترمه يه جان آتيرديلار. من اؤزوم ايران آدلانديريلان يئرين بير چوخ يئرلرينده بو گئجه نين كئچيريلمه سينه تانيق(شاهد) اولموشام گؤردوكلريمين ييغجامی دئمه يه ده ير. بلوچلاری بو بؤلگه نين ان اسكی خالقلاريندان سايماق اولار، اونلارين ايچينده بئله بير بايرامين آنلامی يوخدور. عربيستاندا (خوزيستاندا) بو مراسيم لرين اولماديغينی آچيقجاسينا گؤرمك اولار، شاه دؤورونده اوخوللاردا (مدرسه لرده) چرشنبه سوری مراسيملری دوزه نلنيب خالقا تانيتديرماغا، آشيلاماغا چاليشيليردی. اصفهان، يزد شهرلرينده اودون اوستوندن آتيلماق چوخ غريبه بير گؤرونتو(منظره) دير، بو دا اورايا كؤچن توركلرين آراسيندا كئچيريلير، يئرليلر(محلی اينسانلار) اودون اوستوندن آتيلانلاری گؤرنده چوخ ماراقلا ايزله ييب باخارلار (اصفهاندا ، صفويلر اورانی باشكند ائله ديكلريندن سونرا چرشنبه سوری خالقا تانيش دير، آنجاق يئرلى خلق اونو هله ده منيمسه مه ييب). ايران آدلانديريلان يئرين تورك اولمايان بير چوخ يئرلرينه چرشنبه مراسيملرينين راديو - تلويزيون هابئله باشقا آراجلارلا ياييلماسيندان سونرا خالقين بو مراسيملری يئرينه يئتيرمه سينده چوخ ناشی اولدوغونو آيدينجا گؤرمك اولار. آنجاق بونو شاه رژيمی اولوسال دويغولارلا قاريشديريب بؤيوك تبليغلر آپاريردی، خالق بئله باشا سالينيردی بو دبلری، بايرامی عربلر اونلارين اليندن آليب، اونلار ايسه اونو يئنی دن ديريلتمه لى ديرلر! بو سؤزون بير يالان، پروپاگاندا اولدوغو آذربايجاندا آچيقليغا چيخير. آذربايجاندا دا خالق مسلمان اولوب آنجاق اؤز اولوسال گله نكلرينی قورويوب، عربلر ده اونلارين اليندن آلابيلمه ييب.

كؤكو سومرليلره دك اوزانان، 7000 ايلدن ده چوخ كئچميشی اولان چرشنبه سوری ايله يئنی ايل (نوروز) بايرامی بو گونكو بيز توركلرين اولوسال بايرامی دير